Yaş ilerledikçe ciltte ince çizgiler, kırışıklıklar, kahverengi lekeler, kuruluk ve mat bir görünüm oluşması doğaldır. Ancak aynaya bakıldığında cildin eski canlılığını kaybettiğini görmek, özellikle yüzündeki değişikliklerden rahatsız olan kişiler için üzücü olabilir.
Cildin yaşlanmasını tamamen durdurmak mümkün değildir. Bununla birlikte doğru güneş koruması, nazik temizlik, düzenli nemlendirme, dengeli beslenme ve uygun ürün kullanımı sayesinde erken yaşlanma belirtileri yavaşlatılabilir. Evde hazırlanan doğal bakımlar da cildi geçici olarak nemlendirebilir veya rahatlatabilir; fakat derin kırışıklıkları silmez ve kalıcı lekeleri tek başına ortadan kaldırmaz.
Doğal bakımın amacı cildi tahriş etmek değil, cilt bariyerini koruyarak daha yumuşak, dinlenmiş ve sağlıklı görünmesine yardımcı olmaktır.
Cilt neden kırışır ve matlaşır?
Cilt yaşlandıkça daha kuru ve ince hale gelebilir. Yağ üretiminin azalması, nem kaybı ve cildi destekleyen yapıların zamanla değişmesi nedeniyle ince çizgiler daha belirgin görünür. Menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler de kuruluğu ve hassasiyeti artırabilir.
Güneşten gelen ultraviyole ışınlar, erken cilt yaşlanmasının en önemli dış etkenlerinden biridir. Korumasız güneş maruziyeti zamanla kırışıklık, gevşeme, ton eşitsizliği ve yaşlılık lekelerinin belirginleşmesine katkıda bulunabilir. Amerikan Dermatoloji Akademisi, erken yaşlanmaya karşı bakımın temelini günlük güneş korumasının oluşturduğunu belirtmektedir.
Sigara kullanımı, yetersiz uyku, sert temizleyiciler, cildi sürekli ovalamak ve cilt tipine uygun olmayan çok sayıda ürünü aynı anda kullanmak da daha yorgun bir görünüm oluşturabilir. Tahriş edilen ciltte yanma, kızarıklık ve kuruluk meydana gelebilir; bazı kişilerde tahriş sonrasında koyu lekeler daha belirgin hale gelebilir.
Cilt lekeleri neden oluşur?
Yüzde görülen her kahverengi alan aynı değildir. Güneş lekeleri, sivilce veya tahriş sonrasında kalan koyu izler, melazma, çiller ve bazı cilt hastalıkları birbirine benzeyebilir. Bu nedenle hızla büyüyen, kanayan, kabuklanan, sınırları düzensizleşen veya renk değiştiren bir leke evde açılmaya çalışılmamalıdır.
Yaşlılık lekeleri çoğunlukla yıllar boyunca güneşe maruz kalan yüz, el üstleri, omuzlar ve kollar gibi bölgelerde belirginleşir. Leke bakımına başlanmadan önce şüpheli oluşumların dermatolog tarafından değerlendirilmesi güvenli bir yaklaşımdır. Leke görünümünün azaltılmasında da ilk adım güneşten korunmaktır.
Özellikle pigmentasyon problemi bulunan kişilerde geniş spektrumlu, en az SPF 30 koruma sağlayan bir güneş kremi tercih edilmelidir. Renkli güneş koruyucular görünür ışığa karşı ek destek sağlayabildiği için bazı koyu leke türlerinde yararlı olabilir.
Doğal ürün her zaman güvenli midir?
Bir ürünün bitkisel, organik veya doğal olması onun herkes için zararsız olduğu anlamına gelmez. Bitki özleri, uçucu yağlar ve ev yapımı karışımlar hassas ciltte kızarıklık, yanma veya alerjik reaksiyon oluşturabilir. FDA da bir kozmetik ürünün kaynağının doğal olmasının güvenli olduğunu kanıtlamadığını vurgulamaktadır.
Yeni bir bakım karışımını tüm yüze uygulamadan önce çene kenarı veya kulak arkasındaki küçük bir alanda denemek gerekir. Uygulamadan sonraki 24–48 saat içinde kızarıklık, şişme, yoğun kaşıntı veya yanma gelişirse ürün kullanılmamalıdır.
Limon suyu, sirke, karbonat, diş macunu, kolonya ve seyreltilmemiş uçucu yağlar yüze uygulanmamalıdır. Bunlar cildin koruyucu bariyerini bozabilir. Özellikle leke eğilimli ciltlerde oluşan tahriş, lekelerin daha koyu görünmesine neden olabilir.
Birinci doğal bakım: Kolloidal yulaf maskesi
Kolloidal yulaf, sıradan iri yulaf tanelerinden farklı olarak ciltte kullanılmaya uygun şekilde çok ince öğütülmüş yulaftır. Kuru ve hassas cildi yatıştırmaya yardımcı olabilir. Dermatologlar kolloidal yulafı özellikle kuruluk ve tahriş eğilimli ciltlerde rahatlatıcı bir içerik olarak değerlendirmektedir.
Malzemeler
- 1 yemek kaşığı saf kolloidal yulaf
- 1–2 yemek kaşığı ılık içme suyu
- Temiz bir cam kâse
- Yumuşak bir havlu
Hazırlanışı ve uygulanışı
Kolloidal yulafı temiz kâseye alın. Suyu azar azar ekleyerek akmayacak fakat kolay yayılacak bir kıvam elde edin.
Yüzünüzü parfümsüz ve nazik bir temizleyiciyle yıkayın. Karışımı göz çevresinden uzak tutarak ince bir tabaka halinde uygulayın. Cildi çekiştirmeden 10 dakika bekleyin.
Maskenin tamamen kuruyup çatlamasını beklemeyin. Ilık suyla nazikçe durulayın, yüzü ovalamadan kurulayın ve ardından parfümsüz bir nemlendirici sürün.
Bu bakım haftada bir veya iki kez uygulanabilir. Yulaf alerjisi bulunanlar kullanmamalıdır. Maske kırışıklıkları ortadan kaldırmaz; esas olarak kuruluk ve gerginlik hissini azaltmaya yardımcı olur.
İkinci doğal bakım: Aloe vera ile nem desteği
Aloe vera jeli serinletici ve nemlendirici hissi nedeniyle cilt bakımında yaygın olarak kullanılır. Saf aloe jelinin cilt üzerine kullanımı çoğu kişide iyi tolere edilse de bazı kişilerde yanma, kaşıntı, döküntü veya egzama benzeri reaksiyonlar görülebilir.
Malzemeler
- 1 çay kaşığı parfümsüz, renksiz ve alkolsüz saf aloe vera jeli
- Parfümsüz yüz nemlendiricisi
- Temiz bir kaşık
Uygulanışı
Yüzünüzü nazikçe temizleyin ve hafif nemli bırakın. Aloe vera jelinden çok ince bir tabakayı yüzünüze uygulayın. Göz kapaklarına ve dudak kenarlarına sürmeyin.
Beş dakika sonra, jelin üzerine cilt tipinize uygun parfümsüz bir nemlendirici uygulayın. Bu yöntem suyun ciltte tutulmasına yardımcı olan basit bir nemlendirme adımıdır.
Aloe vera jelini limon, karbonat, tarçın veya uçucu yağlarla karıştırmayın. Evde bitkiden çıkarılan jel yerine içeriği ve saklama koşulları belli olan, cilt kullanımına uygun bir ürün tercih etmek daha güvenlidir.
Yanma veya kaşıntı oluşursa yüzünüzü bol suyla yıkayın. Aloe vera leke açıcı veya kırışıklık giderici bir ilaç değildir; yalnızca cildin daha nemli ve dinlenmiş görünmesine katkı sağlayabilir.
Üçüncü doğal bakım: Soğuk yeşil çay kompresi
Yeşil çayla hazırlanan serin kompres, sıcaklık veya yorgunluk nedeniyle rahatsız hisseden cilde geçici bir ferahlık sağlayabilir. Yeşil çay özleri bazı bakım ürünlerinde rahatlatıcı içerik olarak kullanılmakla birlikte, evde demlenen çayın kalıcı lekeleri ya da kırışıklıkları tedavi ettiği düşünülmemelidir. Yeşil çay içeren maskelerin olası yararları ürünün formülüne ve cilt tipine göre değişir.
Malzemeler
- 1 poşet sade yeşil çay
- 150 ml sıcak su
- Temiz pamuklu bez veya steril gazlı bez
Hazırlanışı ve uygulanışı
Yeşil çayı sıcak suda 3–4 dakika demleyin. Çay poşetini çıkarın ve sıvının tamamen soğumasını bekleyin. Hazırlanan çayı aynı gün kullanın.
Temiz bezi soğumuş çaya batırın ve fazla suyunu sıkın. Bezi kapalı göz kapaklarının üzerine değil, yanak ve alın gibi sağlam cilt bölgelerine 3–5 dakika yerleştirin.
Uygulama sonrasında yüzü suyla durulayın ve nemlendirici kullanın. Çayı ciltte saatlerce bırakmayın. Karışımı şişede günlerce saklamak mikrobiyal kirlenme riskini artırabileceğinden her uygulamada taze hazırlayın.
Sabah uygulanabilecek doğru cilt bakım sırası
Sabah bakımında çok sayıda ürün kullanmak gerekmez. Öncelikle yüzü ılık su ve nazik bir temizleyiciyle yıkayın. Çok sıcak su, sert kese ve yüz fırçaları olgun cildi daha kuru hale getirebilir.
Temizlikten sonra parfümsüz bir nemlendirici sürün. Nemlendirici, ince çizgilerin kuruluk nedeniyle daha keskin görünmesini geçici olarak azaltabilir.
Son aşamada geniş spektrumlu, suya dayanıklı ve en az SPF 30 koruma sağlayan güneş kremi uygulayın. Yüzün yanı sıra boyun, kulaklar ve el üstleri de korunmalıdır. Açık havada kalınacaksa güneş koruyucu yaklaşık iki saatte bir ve terleme ya da yüzme sonrasında yenilenmelidir. Şapka, gölge ve koruyucu kıyafet kullanımı da önemlidir.
Akşam uygulanabilecek bakım sırası
Akşam yüzü makyaj, güneş kremi ve gün içinde biriken kirden arındırın. Cildi gıcırdayacak kadar sert temizlemek sağlıklı olduğu anlamına gelmez.
Temizliğin ardından hafif nemli cilde nemlendirici uygulayın. Çok kuru ciltte krem yapıdaki ürünler, ince losyonlardan daha rahatlatıcı olabilir. Parfüm ve çok sayıda bitki özü içeren ürünler hassas ciltte sorun oluşturabileceğinden sade içerikli ürünler tercih edilebilir.
İnce çizgiler veya lekeler için retinol ya da retinoid kullanmayı düşünen kişiler düşük yoğunlukta başlayıp ürünü ilk haftalarda seyrek kullanmalıdır. Retinoidler tahrişe neden olabileceğinden olgun, kuru veya hassas ciltte dermatolog görüşü almak yararlıdır.
Cildin canlı görünümünü destekleyen yedi günlük beslenme planı
Hiçbir yiyecek kırışıklıkları bir haftada silmez. Ancak yeterli protein, sebze, meyve, sağlıklı yağ ve su içeren bir beslenme düzeni genel cilt sağlığını destekler. Vitamin C, vücudun kolajen üretiminde kullandığı temel besin öğelerinden biridir; biber, turunçgiller, kivi, çilek ve bazı sebzeler doğal kaynaklar arasındadır.
Pazartesi
Kahvaltıda yumurta, domates, salatalık ve tam tahıllı ekmek tüketin. Öğlen mercimek çorbası ve limonlu salata hazırlayın. Akşam fırında balık, yoğurt ve sebze tercih edin.
Salı
Kahvaltıda yoğurt, yulaf, ceviz ve mevsim meyvesi yiyin. Öğlen nohutlu salata tüketin. Akşam zeytinyağlı kabak, bulgur ve cacık hazırlayın.
Çarşamba
Kahvaltıda sebzeli omlet ve bir adet kivi tüketin. Öğlen kuru fasulye, salata ve yoğurt yiyin. Akşam tavuklu sebze yemeği tercih edin.
Perşembe
Kahvaltıda az tuzlu peynir, kırmızı biber, maydanoz ve tam tahıllı ekmek tüketin. Öğlen yoğurtlu semizotu hazırlayın. Akşam mercimekli ıspanak yemeği yiyin.
Cuma
Kahvaltıda yoğurt, yulaf ve çilek veya mevsim meyvesi tüketin. Öğlen ton balıklı ya da haşlanmış yumurtalı salata hazırlayın. Akşam sebze çorbası, nohut ve cacık tercih edin.
Cumartesi
Kahvaltıda menemen, ceviz ve tam tahıllı ekmek tüketin. Öğlen zeytinyağlı barbunya yiyin. Akşam sardalya, roka salatası ve bulgur hazırlayın.
Pazar
Kahvaltıda haşlanmış yumurta, peynir ve bol yeşillik tüketin. Öğlen mercimek köftesi ve ayran tercih edin. Akşam sebze güveci, yoğurt ve mevsim salatası yiyin.
Gün boyunca susama hissini beklemeden düzenli su için. Çok şekerli içecekler, sık tüketilen paketli tatlılar ve aşırı işlenmiş ürünler yerine evde hazırlanmış dengeli öğünleri tercih edin.
Kaçınılması gereken yaygın bakım hataları
Lekeleri daha hızlı açmak amacıyla cildi her gün peeling yapmak doğru değildir. Tahriş olan ciltte kızarıklık, hassasiyet ve yeni koyu izler gelişebilir.
Aynı gece retinol, güçlü asit, fiziksel peeling ve farklı leke ürünlerini birlikte kullanmak cilt bariyerini bozabilir. Yeni ürünleri tek tek ve yavaş biçimde rutine eklemek daha güvenlidir.
İnternetten satılan içeriği belirsiz cilt beyazlatıcı kremlerden uzak durulmalıdır. FDA, yasa dışı veya kontrolsüz bazı leke açıcı ürünlerde cıva ya da beyan edilmemiş maddeler bulunabileceği konusunda uyarıda bulunmaktadır.
Ne zaman dermatoloğa başvurulmalıdır?
Bir leke hızla büyüyor, renk veya şekil değiştiriyor, kanıyor, kaşınıyor ya da iyileşmeyen yara görünümü alıyorsa dermatoloğa başvurulmalıdır.
Evde yapılan bakıma rağmen sürekli kızarıklık, şiddetli kaşıntı, kabuklanma, yüz şişmesi veya yanma meydana geliyorsa kullanılan ürünler bırakılmalıdır.
Melazma, belirgin güneş lekesi ve derin kırışıklıklar için ev bakımının sağlayabileceği sonuç sınırlıdır. Dermatolog; kişinin cilt yapısına göre reçeteli kremler, kimyasal peeling, lazer veya başka profesyonel uygulamaların uygun olup olmadığını değerlendirebilir.
Sonuç
Kırışıklıklar, lekeler ve mat görünüm yaşlanmanın doğal parçalarıdır. Bu değişiklikleri tamamen yok etmeyi vadeden tek bir bitki, maske veya mucizevi tarif yoktur.
Cildin daha sağlıklı görünmesi için en etkili temel; her gün güneşten korunmak, cildi nazikçe temizlemek, düzenli nemlendirmek, sigaradan uzak durmak, yeterli uyumak ve dengeli beslenmektir.
Kolloidal yulaf maskesi, aloe vera ile nem bakımı ve serin yeşil çay kompresi cildin daha rahat ve yumuşak hissedilmesine yardımcı olabilir. Ancak bu uygulamalar güneş koruyucunun, uygun kozmetik ürünlerin veya gerekli durumlarda dermatolojik tedavinin yerine geçmez.
