Yaş ilerledikçe aynaya baktığınızda cildinizin eskisinden daha ince, kuru ve hassas göründüğünü fark edebilirsiniz. Yanaklarda gevşeme, göz çevresinde ince çizgiler, boyun bölgesinde sarkma ve ellerde kolay morarma özellikle 50 yaşından sonra daha sık görülür. Bu değişimler yalnızca estetik bir sorun değildir; cildin koruyucu bariyerinin zayıfladığını da gösterebilir.
Cildi bir gecede gençleştiren veya bütün kırışıklıkları ortadan kaldıran mucizevi bir karışım bulunmaz. Ancak doğru bakım, güneşten korunma, yeterli beslenme ve düzenli yaşam alışkanlıkları cildin daha nemli, dolgun ve sağlıklı görünmesine yardımcı olabilir.
Bu yazıda yaşlanan cilt için uygulanabilecek doğal destekleri, üç pratik tarifi, yedi günlük beslenme programını ve kaçınılması gereken yaygın hataları bulabilirsiniz.
Cilt Yaşlandıkça Neden İncelir ve Sarkar?
Cilt temel olarak epidermis, dermis ve deri altı yağ dokusundan oluşur. Dermis tabakasında bulunan kolajen ve elastin lifleri, cildin sıkılığını ve dayanıklılığını destekler. Yaşla birlikte yeni kolajen üretimi yavaşlar, elastik liflerin yapısı değişir ve cilt daha az doğal yağ üretmeye başlar.
Deri altındaki yağ dokusunun azalması da yüzün daha çökük, gevşek veya sarkmış görünmesine yol açabilir. Özellikle yanak, şakak, göz çevresi, boyun ve eller bu değişimlerden daha belirgin şekilde etkilenir.
60’lı ve 70’li yaşlarda cilt daha ince olduğu için suyu daha kolay kaybedebilir. Bu nedenle kuruluk, kaşıntı, hassasiyet ve pullanma daha sık görülebilir. Yaşlanmayla birlikte koruyucu yağ tabakasının azalması, damarların küçük darbelerden daha kolay etkilenmesine ve morlukların artmasına da neden olabilir.
Kadınlarda menopoz döneminde azalan östrojen seviyesi cildin incelmesini, kurumasını ve elastikiyet kaybını hızlandırabilir. Bunun yanında yıllar boyunca korunmasız güneşe maruz kalmak, sigara kullanmak, düzensiz beslenmek, hızlı kilo vermek ve yetersiz uyumak da yaşlanma belirtilerini belirginleştirebilir.
Güneş Koruması Neden En Önemli Adımdır?
Doğal yağlar, maskeler ve besleyici gıdalar cildin nemli görünmesine destek olabilir. Ancak cildi güneşten korumadan yalnızca bu yöntemlere güvenmek yeterli değildir.
Ultraviyole ışınları kolajen ve elastin yapısına zarar vererek kırışıklık, leke, gevşeme ve cilt incelmesini hızlandırabilir. Bu etki yalnızca yazın veya sahilde oluşmaz. Bulutlu günlerde, balkonda otururken, araç kullanırken veya kısa süreli yürüyüşlerde de cilt güneş ışınlarına maruz kalabilir.
Her sabah yüz, boyun, kulaklar ve eller gibi açıkta kalan bölgelere geniş spektrumlu, en az SPF 30 koruma sağlayan bir güneş kremi uygulanmalıdır. Şapka, güneş gözlüğü ve uzun kollu ince kıyafetler de korumayı güçlendirir. Güneş kremi mevcut cildi kalınlaştırmaz; fakat cildin daha fazla incelmesini ve güneş hasarının ilerlemesini önlemeye yardımcı olabilir.
Yaşlanan Cilt İçin Doğal Bakımın Temel Kuralları
İncelmiş ve hassaslaşmış ciltte amaç, cildi sert uygulamalarla soymak değil, koruyucu bariyeri desteklemektir. Bunun için bakım rutini mümkün olduğunca sade tutulmalıdır.
Yüzünüzü sabah ve akşam çok sıcak olmayan suyla yıkayın. Sert sabunlar, alkollü tonikler ve yoğun parfümlü temizleyiciler cildin doğal yağlarını azaltabilir. Köpürmeyen, nazik ve parfümsüz bir temizleyici daha uygun olabilir.
Banyo veya yüz yıkama işleminden sonraki ilk birkaç dakika içinde nemlendirici sürmek, ciltteki suyun tutulmasına yardımcı olur. İleri yaşlarda losyon yerine daha yoğun krem veya merhem yapısındaki ürünler kuru cilt için daha etkili olabilir. Amerikan Dermatoloji Akademisi, özellikle 60’lı ve 70’li yaşlarda parfümsüz, krem yapılı nemlendiricilerin düzenli uygulanmasını önermektedir.
Cildi havlu ile sertçe ovalamak yerine hafif dokunuşlarla kurulayın. Peeling, kese, sert yüz fırçası ve yüksek oranlı asit içeren ürünleri sık kullanmayın. İnce ciltte bu işlemler yanma, kızarıklık ve tahrişe neden olabilir.
Tarif 1: Yulaflı Nem Desteği Maskesi
Yulaflı karışım, kuru ve gergin hisseden cildi geçici olarak yatıştırmak ve yumuşatmak için kullanılabilir. Bu maske derin kırışıklıkları yok etmez; ancak cilt yüzeyindeki kuruluk çizgilerinin daha az belirgin görünmesine yardımcı olabilir.
Malzemeler
- 1 yemek kaşığı çok ince öğütülmüş yulaf
- 1 yemek kaşığı sade ve şekersiz yoğurt
- 1 çay kaşığı içme suyu
- Cilt bal ürünlerine karşı hassas değilse yarım çay kaşığı bal
Hazırlanışı ve uygulanışı
Yulafı temiz bir kâsede yoğurt ve suyla karıştırın. Karışım çok koyuysa birkaç damla daha su ekleyin. İlk uygulamadan önce çene kenarında küçük bir alanda 24 saatlik yama testi yapın.
Temiz cilde ince bir tabaka halinde sürün. Göz kapaklarına ve dudak çevresine uygulamayın. Beş ila on dakika beklettikten sonra ılık suyla, ovalamadan temizleyin. Ardından parfümsüz nemlendiricinizi sürün.
Haftada bir kez uygulanması yeterlidir. Yanma, yoğun kaşıntı veya kızarıklık oluşursa hemen yıkayın ve tekrar kullanmayın.
Tarif 2: Kuşburnu Çekirdeği Yağlı Gece Bakımı
Kuşburnu çekirdeği yağı yağ asitleri ve çeşitli bitkisel bileşenler içerir. Bazı araştırmalar kuşburnu ürünlerinin cilt nemi, elastikiyeti ve yaşlanma belirtileri üzerinde destekleyici etkileri olabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte çalışmaların sayısı sınırlıdır ve kuşburnu yağı tıbbi bir kırışıklık tedavisi olarak görülmemelidir.
Malzemeler
- 1 tatlı kaşığı parfümsüz yüz kremi
- 1 damla soğuk sıkım kuşburnu çekirdeği yağı
Hazırlanışı ve uygulanışı
Her kullanımda yalnızca avucunuza aldığınız bir miktar nemlendiricinin içine bir damla kuşburnu çekirdeği yağı ekleyin. Karışımı gece, temiz ve hafif nemli cilde bastırarak uygulayın.
İlk hafta iki gece kullanın. Ciltte kızarıklık veya yanma oluşmazsa haftada üç geceye çıkarabilirsiniz. Yağı doğrudan ve fazla miktarda uygulamak bazı hassas ciltlerde tahrişe veya sivilce benzeri oluşumlara neden olabilir.
Açık yara, egzama alevlenmesi veya enfeksiyon bulunan bölgeye sürmeyin. Gündüz mutlaka güneş koruyucu kullanın.
Tarif 3: Cilt Dostu Türk Usulü Kahvaltı Kâsesi
Cilt yalnızca dışarıdan sürülen ürünlerle beslenmez. Yeterli protein, sağlıklı yağlar, C vitamini, karotenoidler ve çeşitli sebze-meyveler cildin normal yapısını koruyan besin ögelerinin alınmasına yardımcı olur.
Beslenme müdahalelerini inceleyen araştırmalar, dengeli beslenmenin cilt nemi, bariyer fonksiyonu ve bazı yaşlanma belirtileri üzerinde olumlu rol oynayabileceğini göstermektedir. Ancak tek bir besin kırışıklıkları tek başına ortadan kaldırmaz.
Malzemeler
- 4 yemek kaşığı sade yoğurt veya kefir
- 2 yemek kaşığı yulaf ezmesi
- 1 adet doğranmış kivi veya yarım portakal
- 2 tam ceviz
- 1 tatlı kaşığı öğütülmüş keten tohumu
- İsteğe bağlı bir tutam tarçın
Hazırlanışı
Bütün malzemeleri bir kâsede karıştırın. Yulafın yumuşaması için beş dakika bekletin. Kahvaltıda veya ara öğünde tüketin.
Kivi ve portakal C vitamini, ceviz ve keten tohumu sağlıklı yağlar, yoğurt ise protein sağlar. Diyabeti bulunan kişiler meyve porsiyonunu kendi beslenme programlarına göre ayarlamalıdır. Böbrek hastalığı veya özel bir diyet gerektiren sağlık sorunu olanlar bu tarifi düzenli tüketmeden önce diyetisyenine danışmalıdır.
Cilt Sağlığını Destekleyen Yedi Günlük Beslenme Planı
Birinci gün
Kahvaltıda yumurta, domates, salatalık ve tam tahıllı ekmek tüketin. Öğle öğününde mercimek çorbası ve yoğurt, akşam ise zeytinyağlı sebze yemeği ile bulgur tercih edin.
İkinci gün
Kahvaltıda cilt dostu yoğurt kâsesini hazırlayın. Öğle yemeğinde nohutlu salata, akşam yemeğinde fırında balık, roka ve limonlu salata tüketin.
Üçüncü gün
Sabah peynir, maydanoz, biber ve bir dilim tam tahıllı ekmek yiyin. Öğlen sebzeli tavuk yemeği, akşam ise cacık ve zeytinyağlı enginar tercih edin.
Dördüncü gün
Kahvaltıda yulaf, yoğurt ve mevsim meyvesi tüketin. Öğle yemeğinde kuru fasulye ve salata, akşam yemeğinde sebzeli omlet hazırlayın.
Beşinci gün
Sabah haşlanmış yumurta, avokado veya birkaç zeytin ve domates tüketin. Öğlen tarhana çorbası ile yoğurt, akşam fırında uskumru veya sardalya ile bol yeşillik yiyin.
Altıncı gün
Kahvaltıda az tuzlu peynir, ceviz ve meyve tercih edin. Öğlen etli sebze yemeği, akşam mercimek köftesi, ayran ve salata tüketin.
Yedinci gün
Sabah menemen ve tam tahıllı ekmek yiyin. Öğlen sebze çorbası ve yoğurt, akşam ise zeytinyağlı barbunya ile mevsim salatası hazırlayın.
Gün boyunca düzenli su için. Ancak kalp veya böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişiler doktorlarının önerdiği miktarı aşmamalıdır. Çay ve kahveyi aşırı tüketmek yerine su, ayran veya şekersiz bitki çaylarını tercih edebilirsiniz.
Kolajen Takviyesi Kullanmak Gerekli mi?
Kolajen takviyeleri son yıllarda oldukça popüler hale gelmiştir. Bazı sistematik incelemeler, hidrolize kolajen ürünlerinin belirli kişilerde cilt nemi ve elastikiyetinde küçük iyileşmeler sağlayabileceğini bildirmektedir. Bununla birlikte araştırmalar arasında ürün, doz ve çalışma süresi açısından farklılıklar vardır. Bazı çalışmalarda örneklem sayısının az olması ve olası yayın yanlılığı gibi sınırlamalar bulunmaktadır.
Bu nedenle kolajen takviyesi zorunlu değildir ve güneş korumasının, dengeli beslenmenin veya düzenli bakımın yerini tutmaz. Balık ya da sığır kaynaklı ürünlere alerjisi olanlar, kronik hastalığı bulunanlar veya düzenli ilaç kullananlar takviye başlamadan önce doktora danışmalıdır.
Kaçınılması Gereken Hatalar
Limon suyu, karbonat, sirke, diş macunu veya yoğun uçucu yağları doğrudan yüze uygulamayın. Bu maddeler cilt bariyerini bozarak yanma, tahriş, leke ve kuruluğa neden olabilir.
Kırışıklıkları azaltmak amacıyla cildi her gün peeling yapmak doğru değildir. Özellikle ince ve yaşlı ciltte aşırı soyma işlemi cildi daha hassas hale getirebilir.
Doktor tarafından reçete edilen kortizonlu kremleri kendi kararınızla bırakmayın; ancak güçlü kortizonlu kremleri yüz bölgesinde önerilenden daha uzun süre kullanmayın. Uzun süreli ve yanlış kullanım cilt incelmesi riskini artırabilir.
Ne Zaman Dermatoloğa Başvurulmalı?
Ciltte aniden başlayan belirgin incelme, sebepsiz ve yaygın morluklar, iyileşmeyen yaralar, sürekli kanayan bir alan veya hızla değişen bir ben varsa dermatoloji uzmanına başvurun.
Yeni ortaya çıkan, diğer lekelerden farklı görünen, büyüyen, düzensiz kenarlı veya birden fazla renk içeren ben ve lekeler dermatolog tarafından değerlendirilmelidir.
Ayrıca ciltteki incelmenin kullandığınız ilaçlarla ilişkili olabileceğini düşünüyorsanız ilacı kendi başınıza kesmeyin. İlacı reçete eden doktorla görüşün.
Sonuç
İncelen, sarkan ve kırışan cilt yaşlanmanın doğal bir parçasıdır. Yine de doğru bakım alışkanlıklarıyla kuruluk, hassasiyet ve mat görünüm azaltılabilir. En etkili temel yaklaşım; her gün güneşten korunmak, nazik bir temizleyici kullanmak, cildi düzenli nemlendirmek, yeterli protein ve sebze-meyve tüketmek, sigaradan uzak durmak ve kaliteli uyumaktır.
Yulaflı maske, seyreltilmiş kuşburnu çekirdeği yağı ve besleyici kahvaltı kâsesi bu rutine destek olabilir. Ancak bu tarifler tıbbi tedavilerin yerine geçmez ve mevcut sarkmayı tamamen ortadan kaldırmaz. Düzenli ve gerçekçi bir bakım programı, pahalı ve mucize olarak tanıtılan ürünlerden daha güvenilir bir başlangıçtır.
